ในปี พ.ศ. 2475 โรงเรียนนายเรือได้ยกเลิกแผนกพรรคกะลินซึ่งสอนวิชาวิศวกรรมเครื่องกลเรือที่มีอยู่แห่งเดียว เฉพาะในกองทัพเรือเมื่อปรากฏเหตุการณ์เช่นนี้วิชาช่างกลย่อมจะสูญสิ้นไปในที่สุดนาวาเอกพระประกอบกลกิจ (เจ๋อ จันทรเวคิน) เมื่อสมัยยังดำรงยศนาวาตรีหลวงประกอบกลกิจดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ โรงเรียนนายเรือแผนกพรรคกะลิน มีความห่วงใยวิชาช่างจักรกลย่อมไม่เจริญได้อย่างแน่นอน จึงชักชวนนายทหารผู้ใหญ่นายทหารผู้น้อยที่เป็นทั้งเพื่อนและศิษย์ร่วมใจกันสละเงินเดือนตามกำลังเพื่อจัดตั้ง “โรงเรียนอาชีพช่างกล”

พลเรือเอก หลวงสินธุสงครามชัย ร.น. ตั้งแต่ครั้งเป็นเสนาธิการกองทัพเรือ ซึ่งเป็นผู้ช่วยเหลือในการออกทุนได้สนับสนุนโรงเรียนอาชีพช่างกลด้วยผู้หนึ่ง ต่อมาจนกระทั่งเป็นแม่ทัพและในปีเดียวกัน ท่านได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการท่านได้นำเรื่องของโรงเรียนอาชีพช่างกลเข้าปรึกษาจอมพลป.พิบูลสงครามขณะนั้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

พ.ศ. ๒๔๘๒ พลเรือเอกหลวงสินธุ สงครามชัย ร.น. รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการเห็นว่าโรงเรียนมัธยมอาชีพช่างกลมีสถานที่คับแคบ และเครื่องมือเครื่องใช้ในการฝึกสอนก็น้อย โดยเห็นความจำเป็นของวิชาช่างกลที่จะจรรโลงชาติให้ก้าวหน้าต่อไปในอนาคต ท่านจึงได้วางโครงการที่ จะขยายกิจการของโรงเรียนเป็นการใหญ่

ในปี พ.ศ. 2517 กระทรวงศึกษาธิการได้ยกฐานะโรงเรียนช่างกลปทุมวัน ขึ้นเป็น “วิทยาลัยช่างกลปทุมวัน” และเปิดสอนในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพขั้นสูง (ปวส.)

วันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2555 สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (รัชกาลที่ 9) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จแทนพระองค์ ทรงวางศิลาฤกษ์อาคารปฏิบัติการทางด้านวิศวกรรมหลังใหม่ ซึ่งเป็นอาคารปฏิบัติการทางด้านวิศวกรรม 5 ชั้น เพื่อรองรับการเรียนการสอนและงานวิจัย